Jak uniknąć zatorów płatniczych w inwestycjach?

W branży budowlanej to nie sama budowa jest największym wyzwaniem…lecz przepływ pieniędzy!

Kiedy inwestycja trwa dłużej niż rok, każdy miesiąc oznacza kolejne koszty, kolejne faktury i kolejne ryzyko, że środki nie dotrą na czas ani do wykonawcy, ani do podwykonawców. A jeden brakujący przelew potrafi wstrzymać całą realizację!

Dlatego art. 447 Pzp wprowadza szczególne zasady płatności przy robotach budowlanych trwających ponad 12 miesięcy. Te regulacje mają chronić płynność finansową wszystkich uczestników procesu i jasno określają, kiedy zamawiający może wypłacić kolejne transze, a kiedy ma obowiązek je wstrzymać, aż wykonawca rozliczy się z podwykonawcami.

📌 Płatność w częściach – z warunkiem
Jeżeli umowa przewiduje wypłatę wynagrodzenia w kilku transzach, zamawiający nie może przekazać drugiej i kolejnych części, dopóki wykonawca nie udokumentuje zapłaty wymagalnych należności tym podwykonawcom, którzy faktycznie uczestniczyli w realizacji odbieranej części robót. Istotne jest, by z dokumentów jednoznacznie wynikało, że wykonawca wywiązał się z obowiązku zapłaty.

📌 Jednorazowa płatność, obowiązek zaliczek
Jeżeli w kontrakcie ustalono, że całość wynagrodzenia zostanie przekazana dopiero po zakończeniu robót, zamawiający musi przewidzieć wypłatę zaliczek w trakcie realizacji umowy. Także tutaj wypłata kolejnej zaliczki zależy od przedstawienia dowodów zapłaty podwykonawcom za prace, których ta zaliczka dotyczy.

📌 Co, jeśli dowodów brak?
W sytuacji, gdy wykonawca nie przekaże pełnego zestawu dowodów zapłaty, zamawiający wstrzymuje odpowiednią część płatności, czy to wynagrodzenia, czy kolejnej zaliczki. Kwota wstrzymania odpowiada sumie nieopłaconych należności wobec podwykonawców lub dalszych podwykonawców.

📌 Ostatnia transza – limit 50%
Przy kontraktach płatnych w częściach zamawiający może określić w SWZ procentową wartość ostatniej transzy, ale nie może ona przekroczyć 50% całego wynagrodzenia. Ma to zapobiec sytuacjom, w których większość środków byłaby wypłacana dopiero na sam koniec inwestycji, co utrudniałoby utrzymanie płynności finansowej wykonawcy.

⚖️ Cel regulacji
Celem art. 447 Pzp jest ochrona płynności finansowej wszystkich uczestników procesu budowlanego i zapewnienie, że środki przekazywane wykonawcy faktycznie trafiają także do podwykonawców. Przepisy te zmniejszają ryzyko opóźnień w płatnościach, które w branży budowlanej często prowadzą do problemów z realizacją kontraktów.

🔍 Podsumowując: bez rzetelnego planu płatności i dokumentowania rozliczeń, nawet najlepiej zaplanowana budowa może utknąć w miejscu.
Dobrze zaprojektowany harmonogram finansowy w umowie to nie tylko wymóg prawa, ale przede wszystkim inwestycja w spokój wszystkich stron i gwarancja, że prace zakończą się w terminie!